Wybrzeże atlantyckie Maroka — Tanger do Essaouiry

Zjechaliśmy z promu w Tangerze o siódmej rano, ocean po lewej, Afryka po prawej, i wiatr, który na marokańskim Atlantyku nie ustaje nigdy. Przez następne pięć dni jechaliśmy na południe wzdłuż wybrzeża — przez Rabat z jego białoniebieską kasbą, przez Casablancę, której jedynym sensem jest meczet na brzegu oceanu, przez El Jadidę z podziemną cysterną jak z filmu Wesa Andersona, przez lagunę Oualidia, gdzie ostrygi kosztują tyle co bułka w Warszawie, aż do Essaouiry, gdzie wiatr jest tak silny, że mewy latają w miejscu.

To jest trasa dla tych, którzy chcą Maroko, ale nie chcą (jeszcze) pustyni i górskich przełęczy. 800 km po dobrych drogach, żadnych gruntówek, żadnych piste, dowolne auto. I wciąż — to nie Europa. To widać na każdym kroku: w tym, jak marokańscy kierowcy podchodzą do pasów, w zapachu mięty i spalin, w miniaretach, które budzą was o piątej rano, w tym, że kawa po marokańsku to pół szklanki espresso i drugie pół cukru.

Pięć dni, 800 km, jeden ocean i kraj, który zaskakuje nawet tych, którzy myśleli, że wiedzą, czego się spodziewać.

Trasa w skrócie

Zanim ruszycie

Jak dotrzeć do Tangeru

Dwie opcje:

1. Prom z Hiszpanii — z Tarify (35 min, od 30 EUR za osobę + auto) lub Algeciras (90 min, od 25 EUR). Promy kursują kilka razy dziennie. Jeśli łączycie tę trasę z podróżą po Hiszpanii, to naturalne przedłużenie — z Andaluzji przepływacie cieśninę i jesteście w Afryce.

2. Samolot do Tangeru — loty z głównych europejskich hubów. Wynajem samochodu na lotnisku Tanger Ibn Battuta od 25 EUR/dzień.

Samochód

Dowolny typ. Cała trasa na dobrych drogach — autostrady i utwardzone drogi krajowe. Żadnych odcinków wymagających SUV-a.

Paliwo i opłaty

Paliwo na całą trasę: ~100 EUR. Opłaty drogowe (autostrady): ~30 EUR (300 MAD). Stacje benzynowe co kilkadziesiąt kilometrów — na tej trasie nie ma problemów z tankowaniem.

Dzień 1: Tanger — brama Afryki

Tanger to brama Maroka od strony Europy — przez wieki miasto międzynarodowe, kosmopolityczne, trochę dzikie. Hala międzynarodowa, burdele, szpiedzy, pisarze — Burroughs, Bowles, Kerouac pisali tu, bo Tanger nie osądzał. Dziś jest cywilizowane, ale wciąż ma tę energię: Afryka, Europa, Atlantyk i Morze Śródziemne spotykają się w jednym punkcie.

Co zobaczyć

Medyna Tangeru — mniejsza niż w Fezie czy Marrakeszu, ale z charakterem. Petit Socco (mały plac) to serce dawnego Tangeru międzynarodowego — tu siadywali Matisse, Delacroix, Tennessee Williams. Kawa na Petit Socco: 10 MAD.

Kasbah i Muzeum Kasbah (dawny pałac sułtański) — widok na cieśninę Gibraltarską. W dobry dzień widzicie Hiszpanię — 14 km, inny kontynent. Wstęp do muzeum: 20 MAD.

Cap Spartel — najbardziej północno-zachodni punkt Afryki, 12 km od centrum. Latarnia morska na klifie, gdzie Atlantyk spotyka Morze Śródziemne. Warto podjechać pod wieczór — zachód słońca nad oceanem z perspektywy “tu kończy się Afryka” robi wrażenie.

Praktyczne

• Parking: Przy medynie płatny parking (10-20 MAD). Przy hotelu — zależy od lokalizacji.
• Nocleg: Hotel lub riad w medynie, 25–50 EUR.
• Jedzenie: El Morocco Club — elegancka restauracja w medynie, 100–150 MAD za danie. Albo prosty tajin w jadłodajni na Petit Socco — 30 MAD.

Wskazówka: Jeśli przyjeżdżacie promem, procedura celna trwa 30–60 minut. Cierpliwość. Wszystko się ułoży, ale nie na europejskich zasadach czasowych.

Dzień 2: Tanger → Rabat

Autostrada A1 z Tangeru do Rabatu to jedna z najlepszych dróg w Maroku — nowa, gładka, z widokiem na pola i wzgórza. 250 km w trzy godziny bez stresu.

Po drodze: Asilah (opcjonalny postój)

40 km od Tangeru leży Asilah — małe miasteczko z malowanymi murami, galeryjkami i klimatem, który ktoś kiedyś opisał jako “Essaouira dla tych, którzy nie chcą jechać 800 km”. Białe ściany z muralami artystów, ocean, spokój. Warto na godzinę — zjechać z autostrady, zaparkować przy murach (bezpłatnie) i przejść się po medynie.

Rabat

Stolica Maroka — spokojniejsza i bardziej uporządkowana niż inne marokańskie miasta. Jeśli jednocześnie planujecie trasę miast imperialnych, na Rabat poświęcicie tu mniej czasu (bo wrócicie). Jeśli nie — dajcie mu pół dnia.

Kasbah Udajów — białoniebieska twierdza nad rzeką. Najpiękniejszy punkt Rabatu. Mniej turystów niż w Chefchaouen, a kolory te same. Wieczorem światło jest idealne.

Wieża Hassana — niedokończony minaret z XII wieku. Miał mieć 60 metrów, ma 44 — sułtan umarł i nikt nie dokończył. Obok mauzoleum Mohammeda V. Wstęp wolny.

Praktyczne

• Droga: A1, opłata ~90 MAD.
• Nocleg: Riad w medynie Rabatu, 35–60 EUR.
• Jedzenie: Le Petit Beur — nowoczesna kuchnia marokańska, 70–110 MAD za danie. Albo harira (zupa) ze street foodu przy Rue Souika: 5 MAD za miskę.

Dzień 3: Rabat → Casablanca → El Jadida

Trzy miasta w jeden dzień — ale Casablanca to tylko przystanek na godzinę.

Casablanca — jedna godzina

Casablanca to Maroko, w którym nie ma nic z tego, po co jedziemy do Maroka. Nowoczesne biurowce, korki, hałas. Ale Meczet Hassana II — trzeci co do wielkości na świecie, jedyny w Maroku otwarty dla nie-muzułmanów — jest wart zjazdu z autostrady. Stoi na brzegu Atlantyku, częściowo na platformie nad oceanem. Minaret: 210 metrów. Wycieczka z przewodnikiem: 130 MAD (1 h). Zobaczcie go i jedźcie dalej.

El Jadida

90 km na południe od Casablanki leży El Jadida — dawna portugalska twierdza Mazagan (UNESCO). Miasto, o którym większość turystów nie słyszała, a które jest jednym z najprzyjemniejszych na wybrzeżu.

Cysterna Portugalska — podziemne pomieszczenie z gotyckim sklepieniem, które odbija się w wodzie na podłodze. Kolumny, światło wpadające z góry, cisza. To miejsce wygląda jak kadry z filmów Kubricka (bo było w jednym — Othello Orsona Wellesa, ale klimat ten sam). Wstęp: 20 MAD.

Fortyfikacje Mazagan — spacer po murach twierdzy z widokiem na ocean i port rybacki. Pod wieczór rybacy wracają z połowu i można kupić sardynki prosto z łodzi.

Praktyczne

• Droga: A3 (Rabat–Casablanca, ~25 MAD) + A1 (Casablanca–El Jadida, ~30 MAD).
• Parking w Casablance: Przy meczecie Hassana II (20 MAD).
• Nocleg: El Jadida, hotel lub riad, 25–40 EUR. L’Iglesia — hotel w byłym kościele w medynie, 50 EUR, unikalny klimat.
• Jedzenie: Port rybacki El Jadida — grillowane sardynki, 20–30 MAD za porcję. Najświeższe ryby, jakie zjecie w Maroku.

Wskazówka: El Jadida to idealne miejsce na wieczorny spacer. Mury twierdzy o zachodzie słońca, wiatr od oceanu, prawie zero turystów. To jest to Maroko, które pamiętacie potem najdłużej.

Dzień 4: El Jadida → Oualidia → Safi

Najwolniejszy i najbardziej sceniczny dzień trasy. Zjazd z autostrady na drogi regionalne wzdłuż wybrzeża — klify, plaże, wioski rybackie, i tempo, które wreszcie przestaje przypominać pęd między miastami.

Oualidia — ostrygi nad laguną

80 km na południe od El Jadidy leży Oualidia — laguna chroniona przed falami oceanu, turkusowa woda, białe plaże i… ostrygi. Oualidia to stolica ostryg Maroka. Hodowle w lagunie dostarczają ostrygi do najlepszych restauracji w Casablance i Marrakeszu. Ale tu, u źródła, zjecie tuzin za 30-50 MAD (3-5 EUR). Dwa tuziny, jeśli macie apetyt i rozsądek podpowiada, że taniej nie będzie.

Ostrygarnia nr 7 (Parc à Huîtres nr 7) — siedzicie przy drewnianym stole nad laguną, ostrygi otwierają przy was, do tego cytryna i chleb. To jest jeden z tych momentów podróży, o których opowiadacie potem znajomym i nikt nie wierzy w cenę.

Droga brzegowa: El Jadida → Oualidia → Safi

Droga R301 biegnie blisko wybrzeża. To nie są spektakularne klify (te są w Portugalii) — to raczej płaskie wybrzeże z piaskowymi plażami, stromymi zejściami do oceanu i wioskami, które żyją z rybołówstwa od pokoleń. Zatrzymujcie się, gdzie chcecie — nie ma tu turystycznych muszli, ale jest autentyczne Maroko.

Safi

Safi to przemysłowe miasto portowe i jeden z największych ośrodków ceramiki w Maroku. Nie jest piękne w tradycyjnym sensie, ale Wzgórze Garncarzy (Colline des Potiers) warto zobaczyć — warsztaty, w których garncarze toczą na kole naczynia dokładnie tak samo, jak robili to ich dziadkowie. Możecie kupić talerz ręcznie malowany za 20–50 MAD.

Ksar al-Bahr (zamek na morzu) — portugalska twierdza na klifie nad portem. Wstęp: 10 MAD. Widok na ocean i port sardynkowy, gdzie w sezonie cumują setki niebieskich łodzi.

Praktyczne

• Droga: R301 i drogi regionalne — dobry asfalt, ale wąskie. Wolna jazda — raczej 60 km/h niż 100.
• Nocleg: Safi, hotel 20–35 EUR. Albo noclec w Oualidia — La Sultana Oualidia to luksus (od 150 EUR), ale są też opcje za 30 EUR nad laguną.
• Jedzenie: Oualidia — ostrygi. Safi — sardynki grillowane w porcie (15–25 MAD za porcję).

Wskazówka: Oualidia to też jedno z najlepszych miejsc do surfingu w Maroku — laguna chroni przed dużymi falami, idealne dla początkujących. Jeśli macie godzinę, wypożyczcie deskę (50 MAD/h) i spróbujcie.

Dzień 5: Safi → Essaouira

Ostatni etap — 130 km drogą N1 na południe do Essaouiry. Droga biegnie przez suche równiny z drzewami arganiowymi, na których siedzą kozy. Tak, kozy na drzewach. To nie jest turystyczna atrakcja (choć turyści się zatrzymują) — kozy naprawdę wchodzą na drzewa arganiowe, żeby jeść owoce. Zatrzymajcie się, zróbcie zdjęcie, jedźcie dalej.

Essaouira — miasto wiatru

Essaouira (dawna Mogador) to małe portowe miasto z potężnymi fortyfikacjami na klifie nad Atlantykiem i wiatrem, który nie ustaje nigdy. Dosłownie nigdy — stad alizejskie wieją tu cały rok, przez co Essaouira jest jednym z najlepszych miejsc do kitesurfingu i windsurfingu na świecie. I przez co nie nadaje się na plażowanie, jeśli wyobrażacie sobie leżenie na ręczniku bez piasku w kanapce.

Ale Essaouira to nie tylko wiatr. To jedno z najprzyjemniejszych miast w Maroku — spokojne, artystyczne, z klimatem, który ludzie opisują jako “marrakesz bez stresu”. I mają rację.

Co zobaczyć

Medyna — mała, czysta, łatwa do nawigowania. Białe ściany, niebieskie drzwi, galerie, rzemieślnicy pracujący z drewnem tujowym. Zero agresji handlowej, zero szarpania za rękaw. Po Marrakeszu i Fezie to jest ulga.

Port — o szóstej rano rybacy wracają z połowu. Sardynki, dorady, ośmiornice lądują na nabrzeżu i w ciągu godziny trafiają na grille w porcie. Najświeższe owoce morza w Maroku — grillowany talerz mieszany za 50–80 MAD.

Skala de la Ville — fortyfikacje nad oceanem z armatami. Widok na wyspy Mogador (rezerwat ptaków, niedostępny) i Atlantyk, który rozbija się o mury. Scena z “Gry o Tron” (Astapor) kręcona tu — ale nawet bez popkulturowej referencji widok jest wart spaceru.

Gnaoua Festival — jeśli jedziecie w czerwcu, trafiajcie na festiwal muzyki gnaoua (gnawa). Czterodniowy festiwal z koncertami na ulicach, transową muzyką, tłumami z całego świata. Essaouira w czasie festiwalu to inne miasto — energia jest elektryczna.

Co dalej z Essaouiry

Essaouira to naturalna brama do Marrakeszu — 180 km (2.5 h) autostradą. Jeśli łączycie tę trasę z trasą przez Atlas i Saharę, jedźcie do Marrakeszu na noc i następnego dnia ruszajcie w góry. Jeśli wracacie do Europy — z Essaouiry można polecieć tanimi liniami do kilku europejskich miast, a auto oddać w mieście lub na lotnisku Marrakeszu.

Praktyczne

• Droga: N1, dobry asfalt.
• Parking: Parking przy Bab Sbaa (główna brama medyny), 10-20 MAD/dzień. Albo parking przy plaży — bezpłatny, ale dalej od centrum.
• Nocleg: Riad w medynie, 25–50 EUR. Dar Adel — mały riad z tarasem, 35 EUR.
• Jedzenie: Port — grillowane ryby i owoce morza (50–80 MAD za talerz). Triskala Cafe — kolacja z widokiem na ocean, 70–120 MAD.

Wskazówka: Essaouira jest idealna na 2–3 dni, nie tylko na jeden. Jeśli macie zapas czasu — zostańcie. Tempo tego miasta jest uzależniające. Rano port, w południe spacer po medynie, po południu kawa na murach, wieczorem grill w porcie. Powtarzajcie do skutku.

Koszty

Najtańsza z trzech marokańskich tras — krótszy czas, brak pustynnych ekstra (bivouak, wielbłądy), jedzenie z portu zamiast hotelowych restauracji.

Dlaczego akurat wybrzeże

Ta trasa to Maroko wersja łagodna. Żadnych przełęczy na 2000 metrów, żadnych gruntówek, żadnych temperatur powyżej 40°C. Ale wciąż — to Afryka, ze wszystkim, co to oznacza: innymi zasadami ruchu, innym poczuciem czasu, innym jedzeniem, inną energią. Jeśli Atlas i Sahara brzmią za ekstremalnie na pierwszą wizytę, to wybrzeże atlantyckie jest idealnym wstępem. A jeśli po pięciu dniach chcecie więcej — miasta imperialne i trasa przez Atlas czekają.

Więcej tras po Maroku i informacje o wynajmie samochodu na osobnych stronach.