Północna Hiszpania — Kraj Basków, Kantabria i Asturia samochodem

Kiedy mówisz „Hiszpania”, ludzie widzą flamenco, białe wioski i suche wzgórza. A potem lądujesz w Bilbao w deszczu, jedziesz przez zielone góry pokryte mgłą, mijasz krowy pasące się na łąkach nad klifami i myślisz: „to jest Hiszpania?”. Tak. To jest España Verde — Zielona Hiszpania. Północ, o której nikt z Polaków nie mówi, bo wszyscy lecą do Malagi.

I to jest jej siła. Na tej trasie nie będziesz stał w kolejce do Alhambry ani walczył o ręcznik na plaży Costa del Sol. Będziesz jadł pintxos (baskijskie tapas) w barach, gdzie menu jest po baskijsku i nikt nie próbuje ci go tłumaczyć. Będziesz jechał drogami, na których spotkasz więcej krów niż samochodów. I będziesz patrzył na góry Picos de Europa, które wyglądają jak Alpy wstawione w środek nadmorskiego krajobrazu.

700 km w 6 dni. Pętla z Bilbao przez San Sebastián, Santander, Picos de Europa i Asturię. Trasa średnio trudna — nie przez stan dróg (są doskonałe), ale przez górskie serpentyny i pogodę, która zmienia się cztery razy dziennie.

Podsumowanie trasy

Dzień 1: Bilbao — dzień w mieście (15 km, 0.5 h)

Bilbao to miasto, które w latach 90. było synonimem postindustrialnego upadku — stocznie zamknięte, rzeka zanieczyszczona, bezrobocie powyżej 25%. Potem postawili Guggenheima i wszystko się zmieniło. To banał, ale prawdziwy: jeden budynek zmienił miasto.

Wynajem auta z lotniska w Bilbao — od 25 EUR/dzień. Ale pierwszego dnia samochodu nie potrzebujesz: Bilbao zwiedza się pieszo i metrem.

Co zobaczyć

• Museo Guggenheim — ikona. Bilet 16 EUR (online). Kolekcja zmienia się co kilka miesięcy — ale sam budynek Franka Gehry’ego jest głównym eksponatem. Na zewnątrz: gigantyczny pies Puppy pokryty kwiatami i pająk Maman. 2-3 h
• Casco Viejo — stare miasto z wąskimi uliczkami, 7 ulic (Siete Calles). Tu się je pintxos
• Mercado de la Ribera — największy kryty targ w Europie (tak twierdzi Guinness). Dolne piętro: handel, górne: bary z pintxos
• Puente Colgante (Vizcaya) — most transportowy z 1893 roku, UNESCO. W Getxo, 15 km od centrum. Wjazd gondolą: 0.45 EUR, wejście na górę: 10 EUR. Warto

Pintxos w Bilbao

Pintxos to nie tapas. Tapas dostajesz za darmo do piwa. Pintxos wybierasz sam — stoją na barze, nadziane na wykałaczkę, i kosztują 2-4 EUR za sztukę. Zasada: wchodzisz, bierzesz talerzyk, nakładasz co chcesz, zamawiasz txakoli (baskijskie białe wino, nalewane z wysokości — spektakl) i na koniec mówisz ile zjadłeś. System zaufania. Działa.

Najlepsze bary w Casco Viejo:

• Gure Toki — Plaza Nueva 12. Pintxos z foie gras i txistorra (baskijska kiełbasa). 2.50-4 EUR/szt.
• Café Iruna — też Plaza Nueva, bar z 1903 roku, mauretańskie wnętrza. Pintxo tortilla: 2.50 EUR
• Bar Motrikes — Calle Ledesma. Krewetki w tempurze za 3 EUR

Wskazówka: Parking w Bilbao — garaż podziemny przy Plaza Indautxu (1.90 EUR/h, max 20 EUR/dzień). Nie wjeżdżaj do Casco Viejo — strefa ograniczonego ruchu z kamerami.

Dzień 2: Bilbao → San Sebastián (100 km, 1.5 h)

Autostrada AP-8 wzdłuż wybrzeża Biskajskiego — szybka, płatna (ok. 9 EUR), ale z tunelami i wiaduktami nad zielonymi dolinami. Alternatywa: droga BI-3438 / N-634 przez nadmorskie miasteczka (Bakio, Bermeo, Lekeitio) — ładniejsza, ale trwa 3-4 godziny zamiast 1.5.

Jeśli masz czas, warto zjechać do Bakio — surfowa plaża i bazylika San Juan de Gaztelugatxe (wysepka z kaplicą na szczycie, połączona z lądem kamiennym mostem. 241 schodów w górę. Fanów „Gry o tron” nie trzeba namawiać — tu kręcono Dragonstone).

San Sebastián (Donostia)

San Sebastián to prawdopodobnie najpiękniejsze miasto na północy Hiszpanii. Zatoka La Concha — idealny półksiężyc plaży, z elegancką promenadą, wyspą Santa Clara pośrodku i górami po obu stronach. Plus: więcej gwiazdek Michelin na metr kwadratowy niż gdziekolwiek na świecie (poza Kioto).

Co zobaczyć:

• Playa de la Concha — plaża, promenada, zachód słońca. Darmowe i doskonałe
• Monte Urgull — wzgórze ze starą twierdzą nad starym miastem. 30 minut na szczyt, widok na zatokę. Darmowy
• Monte Igueldo — po drugiej stronie zatoki. Kolejka linowa na szczyt (4 EUR). Wesołe miasteczko z lat 50. na górze — kiczowate, ale widok kompensuje
• Parte Vieja — stare miasto. Tu są bary z pintxos. Wąskie uliczki, hałas, tłum, zapachy. Pełnia życia

Pintxos w San Sebastián

San Sebastián to mekka pintxos. Każdy bar specjalizuje się w czymś innym i lokalsi robią txikiteo — obchodzą 4-5 barów po 1-2 pintxos w każdym. Ty też powinieneś.

• Bar Nestor — znany z tortilli (robią dwie dziennie, o 13:00 i 20:00) i steku txuleton. Przyjdź 15 minut przed
• La Cuchara de San Telmo — gorące pintxos robione na zamówienie. Policzki cielęce duszone w winie: 3.50 EUR
• A Fuego Negro — nowocześniejsze pintxos, kreatywne kombinacje. 3-5 EUR/szt.
• Gandarias — klasyka, świetny txuleton (stek baskijski). 35-45 EUR za dużą porcję na dwóch

Wskazówka: Nocleg w San Sebastián jest drogi — 100-150 EUR za przeciętny hotel w sezonie. Taniej w Hondarribia (20 minut dalej, nad francuską granicą) lub w Zarautz (30 minut na zachód, z surfową plażą).

Dzień 3: San Sebastián → Santander (180 km, 2 h)

Najdłuższy odcinek trasy, ale jednocześnie łatwy — autostrada A-8 wzdłuż wybrzeża, prawie bez opłat. Krajobraz: zielone wzgórza, farmy mleczne, wioski rybackie. To nie jest Hiszpania z widokówki — to jest Hiszpania, która wygląda jak Irlandia.

Warto zatrzymać się w Comillas (30 km przed Santanderem) — miasteczko z trzema budynkami Gaudíego (no, jednym: El Capricho, ceglany pałacyk z ceramicznymi słonecznikami, bilet 5 EUR) i gotycką budowlą Universidad Pontificia na wzgórzu.

Santander

Santander to stolica Kantabrii — miasto portowe z eleganckim deptakiem El Sardinero, plażami i jedną ikoniczną atrakcją.

Co zobaczyć:

• Playa del Sardinero — dwie plaże (Primera i Segunda) z bulwarem i belle-époque architekturą. Czysta woda, ale zimna (16-18°C nawet latem)
• Península de la Magdalena — park na półwyspie z królewskim pałacem (z zewnątrz) i małym zoo. Darmowy. 1-2 h na spacer
• Centro Botín — centrum sztuki zaprojektowane przez Renzo Piano (tego od Centre Pompidou). Budynek na palach nad zatoką. Kolekcja: 8 EUR. Ale sam budynek wart zobaczenia za darmo
• Mercado de la Esperanza — targ z najświeższymi owocami morza na północy Hiszpanii. Rabas (kalmary w tempurze) na stoisku: 3 EUR

Kolacja: El Machi przy Calle Hernán Cortés — kantabryjska kuchnia, cocido montañés (gulasz z fasolą i kiełbasami) za 14 EUR. Albo tapas bar Cañadío — klasyka Santanderu od dekad.

Parking: garaż podziemny pod Plaza de Pombo (2 EUR/h, max 18 EUR/dzień).

Dzień 4: Santander → Picos de Europa (130 km, 2.5 h)

Dziś zjeżdżasz z wybrzeża w góry. Z Santanderu jedziesz A-8 na zachód do Unquera, potem skręcasz na południe drogą CA-185 / N-621 w wąwóz Desfiladero de la Hermida — 20 km drogą wyciętą w skalnej ścianie nad rzeką Deva. Nie jest niebezpieczna, ale jest wąska i kręta. Autobus turystyczny jadący z naprzeciwka to jedyne ryzyko.

Picos de Europa

Picos de Europa to masyw górski wciśnięty między trzy regiony (Kantabrię, Asturię i Kastylię-León). Szczyty do 2650 m, wapienne ściany, zielone doliny — i wszystko 25 km od morza. To jak Alpy, które ktoś przeniósł nad Atlantyk.

Baza wypadowa: Potes (strona kantabryjska) lub Cangas de Onís (strona asturyjska). My proponujemy Potes — mniejsze, spokojniejsze, z dobrą bazą noclegową.

Co robić w Picos:

• Fuente Dé — kolejka linowa na 1850 m n.p.m. (17 EUR w obie strony, 11 EUR w jedną). Na górze: łatwy szlak po płaskowyżu z widokiem na szczyty. 1-2 h
• Desfiladero de la Hermida — wąwóz, którym przyjechałeś. Ale warto się zatrzymać i zejść do rzeki
• Potes — miasteczko z kamiennymi domami, mostem średniowiecznym i barami z cocido lebaniense (gulasz z soczewicą). Orujo (lokalna grappa) na deser — dostajesz za darmo po kolacji

Wskazówka: Droga do Fuente Dé jest jednokierunkowa na ostatnim odcinku i w sezonie tworzy się korek. Przyjedź przed 9:00 albo po 15:00. Kolejka linowa: kolejka (ta kolejka) do 1.5 h w szczycie. Bilet kup online.

Dzień 5: Picos de Europa → Covadonga → Oviedo (140 km, 3 h)

Najtrudniejszy dzień pod względem jazdy — drogi AS-114 i AS-262 to górskie serpentyny przez sam środek Picos. Piękne, ale wymagające skupienia. GPS pokaże 2 h, realnie jedź 3 — bo będziesz się zatrzymywał.

Jeziora Covadonga (Lagos de Covadonga)

Dwa jeziora wysokogórskie — Enol i Ercina — na 1100 m n.p.m., w kotle lodowcowym otoczonym szczytami. Droga dojazd AS-262 to 12 km serpentyn od Covadonga. W sezonie (lipiec–sierpień, weekendy czerwiec i wrzesień) droga jest zamknięta dla samochodów — trzeba korzystać z autobusu z Cangas de Onís (9 EUR w obie strony, co 30 minut).

• Lago de Enol — większe jezioro, z barem i parkingiem. Spacer dookoła: 30 minut
• Lago de Ercina — mniejsze, 2 km dalej. Ładniejsze. Ścieżka z Enol: 40 minut pieszo

Covadonga

Po drodze z jezior: Basílica de Santa María la Real de Covadonga — bazylika w jaskini, gdzie w 722 roku baskijski książę Pelayo pobił Maurów (tak przynajmniej mówi legenda). Miejsce symboliczne dla Hiszpanów, piękne dla reszty. Wejście darmowe.

Oviedo

Oviedo to stolica Asturii — miasto z katedrą gotycką, preromanicznymi kościółkami (UNESCO) i kulturą cydr (sidra). Cydr asturyjski nalewa się z wysokości (escanciado) — kelner trzyma butelkę nad głową, szklankę przy kolanie i leje cienki strumień. Cel: napowietrzenie cydru. Efekt uboczny: podłoga w barze to kałuża.

Co zobaczyć:

• Catedral de San Salvador — katedra gotycka z Cámara Santa (UNESCO). Bilet 7 EUR
• Santa María del Naranco — preromaański kościół z IX wieku, na wzgórzu nad miastem. UNESCO. Darmowy (z zewnątrz), 3 EUR (wnętrze). Widok na Oviedo i góry
• Calle Gascona — ulica cydr (sidra). Wchodzisz do dowolnego baru, zamawiasz butelkę sidry (2.50-3 EUR) i dostajesz ją nalewaną z góry. Potem jeszcze jedną. I jeszcze jedną

Kolacja: Sidrería Tierra Astur na Calle Gascona — cachopo (panierowany, nadziewany kotlet cielęcy — specjalność Asturii) za 16 EUR. Porcja na dwóch. Plus butelka sidry. Plus kolejna.

Wskazówka: Cachopo asturyjskie to potrawa dla głodnych — panierowane mięso nadziewane szynką i serem, wielkości talerza. Jedna porcja to kolacja dla dwóch osób. Nie zamawiaj dwóch, bo pożałujesz.

Dzień 6: Oviedo → Bilbao (135 km, 2.5 h)

Dzień powrotny. Autostrada A-8 / AP-8 wzdłuż wybrzeża — szybka, nudna, skuteczna. Opłaty: około 11 EUR.

Jeśli masz czas i lot wieczorem, warto zjechać z autostrady w Getaria (Kraj Basków, 40 km przed Bilbao) — rybacka wioska znana z grillowanego turbota (rodaballo a la parrilla) i muzeum Cristóbala Balenciagi (tak, projektant mody stąd pochodzi; bilet 10 EUR). Ryba z grilla w porcie: 15-20 EUR, warta każdego centa.

Oddanie auta na lotnisku w Bilbao — stacja benzynowa jest 3 km od terminala, na rondzie przy BI-3712. Pełny bak: standard.

Koszty — podsumowanie 6 dni

Praktyczne porady

Kiedy jechać

Czerwiec–wrzesień — jedyny rozsądny okres. Północna Hiszpania to deszcz przez 200 dni w roku. Nawet latem zdarzają się dni deszczowe — pakuj kurtkę przeciwdeszczową, nawet jeśli prognoza mówi „słonecznie”. Temperatura latem: 20-28°C nad morzem, 15-22°C w górach. Woda: 16-19°C (tak, zimna).

Jaki samochód

Kompakt wystarczy na autostrady i większość dróg. Ale na drodze do Fuente Dé i na serpentynach wokół jezior Covadonga węższe auto to realna zaleta. SUV jest zbędny — wszystkie drogi są asfaltowe, choć wąskie.

Pintxos — zasady

1. Wchodzisz do baru, bierzesz talerzyk
2. Wybierasz pintxos z baru (zimne) lub zamawiasz gorące z tablicy
3. Pijesz txakoli (białe wino), zurito (małe piwo) lub sidrę
4. Na koniec mówisz kelnerowi ile zjadłeś. System honorowy
5. Nie zostawiaj napiwku — w Kraju Basków to nie jest zwyczaj
6. Przechodzisz do następnego baru. Powtarzasz

Język

W Kraju Basków mówi się po baskijsku (euskara) i hiszpańsku. Nazwy miast mają dwie wersje: San Sebastián / Donostia, Bilbao / Bilbo. GPS używa obu. Wszystkie drogowskazy są dwujęzyczne. Po angielsku dogadasz się w turystycznych miejscach; po polsku — nigdzie, ale uśmiech i „gracias” działają wszędzie.

Pogoda i ubranie

Pakuj warstwowo. Rano w górach: 12°C i mgła. W południe nad morzem: 26°C i słońce. Wieczorem: deszcz. Następnego dnia: odwrotnie. Kurtka przeciwdeszczowa, polar, szorty — wszystko w jednej walizce.

Północna Hiszpania to antyteza tego, co większość ludzi kojarzy z tym krajem. Zamiast upału — chłód i deszcz. Zamiast flamenco — sidra i pintxos. Zamiast białych wiosek — zielone góry wchodzące w Atlantyk. Jeśli byłeś już w Andaluzji i Katalonii, to jest naturalny następny krok. Jeśli nie byłeś nigdzie — to jest sposób na zaskoczenie wszystkich znajomych, którzy pojadą na Costa del Sol.

Więcej tras po Hiszpanii samochodem.